KOPENHAGË – Marrëdhëniet diplomatike mes Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara kanë prekur pikën më të ulët historike këtë fillim viti. Pas operacioneve të fundit të administratës Trump në Venezuelë, frika se Groenlanda mund të jetë „shënjestra e radhës“ ka detyruar kryeministren daneze, Mette Frederiksen, të dalë me një deklaratë të ashpër dhe të paprecedentë.
Lajmi: „Groenlanda nuk është në shitje!“
Gjithçka nisi pas një interviste të Presidentit Donald Trump për revistën The Atlantic, ku ai pohoi se SHBA-ja ka „nevojë absolute“ për Groenlandën për arsye të sigurisë kombëtare, duke pretenduar se ishulli është i rrethuar nga anije ruse dhe kineze. Tensionet u ndezën edhe më shumë kur Katie Miller, bashkëshortja e bashkëpunëtorit të ngushtë të Trump, Stephen Miller, postoi një hartë të Groenlandës me flamurin amerikan dhe mbishkrimin: „SË SHPEJTI“ (SOON).
Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, reagoi menjëherë duke thënë: „Nuk ka asnjë kuptim që SHBA të flasë për aneksimin e Groenlandës. SHBA nuk ka asnjë të drejtë mbi asnjë pjesë të Mbretërisë së Danimarkës. I bëj thirrje presidentit të ndalë kërcënimet ndaj një aleati historik.“
Analiza e Shtegu: Pse Trump është i fiksuar pas Groenlandës?
Situata e tanishme nuk është thjesht një „shaka“ e radhës në rrjetet sociale. Ka disa faktorë gjeopolitikë që e bëjnë këtë përplasje tejet serioze:
1. Gara për Arktikun dhe Mineralet Groenlanda po bëhet epiqendra e një „Lufte të Re të Ftohtë“. Shkrirja e akujve po hap rrugë të reja detare dhe po lehtëson qasjen në rezerva masive të mineraleve të rralla (rare earth minerals), të cilat janë jetike për teknologjinë dhe industrinë ushtarake. Trump dëshiron që SHBA-ja të kontrollojë këto burime para Kinës.
2. Strategjia „Nacionaliste“ e Sigurisë Pas ndërhyrjes në Venezuelë, administrata Trump po ndjek një politikë të forcës së pastër. Trump beson se prania ushtarake daneze në Arktik është e pamjaftueshme për të zmbrapsur Rusinë, duke e parë Groenlandën si një „vrimë të zezë“ në mbrojtjen amerikane.
3. Testi për NATO-n Kjo krizë po vendos në dyshim vetë ekzistencën e NATO-s. Danimarka është një anëtare themeluese, dhe fakti që SHBA-ja (lideri i aleancës) kërcënon integritetin territorial të një aleati, ka alarmuar të gjithë Europën. Britania e Madhe dhe Gjermania tashmë kanë dalë në mbrojtje të Danimarkës.
4. Rezistenca e Groenlandezëve Pavarësisht dëshirës së Trump, kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, ka qenë i qartë: „E ardhmja jonë nuk vendoset në rrjetet sociale.“ Populli i Groenlandës synon pavarësinë nga Danimarka, por jo për t’u bërë shteti i 51-të i SHBA-së.
Përfundimi
Përderisa Trump ka emëruar tashmë një „Emisar Special për Groenlandën“ (Guvernatorin Jeff Landry), muajt e ardhshëm priten të jenë të tensionuar. Danimarka ka rritur shpenzimet ushtarake në 3% të GDP-së për vitin 2026 si një mesazh për Uashingtonin se është e gatshme të mbrojë sovranitetin e saj.
Shtegu.com – Ne ndjekim çdo lëvizje në hartën e re botërore.