Çfarë ka Hansi më shumë se Hasani në Zvicër?
Në letër, ndoshta asgjë. Të dy mund të jenë qytetarë, të dy mund të punojnë, të paguajnë taksa, të respektojnë ligjin dhe të presin në të njëjtën radhë te sporteli i komunës.
Por, sapo hyjnë në skenë emrat, fillon një komedi e vogël shoqërore.
Hansi prezantohet: – Grüezi, ich heisse Hans!
Hasani prezantohet: – Grüezi, ich heisse Hasan!
Për Hansin, përgjigjja vjen menjëherë: – Ah, Hans! Willkommen!
Për Hasanin, ndonjëherë fillon një kurs i shkurtër gjuhësor: – Wie bitte? Hassan? Hasen? Hasan?
Dhe kështu, pa bërë asgjë të keqe, Hasani bëhet edhe mësues i shqiptimit të emrit të vet.
Hansi mund ta ketë mbiemrin e vështirë, por Hasani mund ta ketë edhe emrin, edhe mbiemrin, edhe një histori të tërë pas tyre. E megjithatë, të dy mund të jenë njerëz po aq të ndershëm, të përgjegjshëm dhe të vlefshëm.
Në Zvicër flitet shumë për integrimin. Dhe me të drejtë. Por integrimi nuk duhet të jetë provim vetëm për atë që vjen nga jashtë. Edhe shoqëria pritëse mund të bëjë një ushtrim të vogël: të mësojë t’i shqiptojë emrat pa i kthyer ata në problem.
Sepse një emër nuk është dëshmi e karakterit. Nuk tregon sa i aftë je, sa i ndershëm je, sa mirë e njeh ligjin apo sa shumë ke kontribuar në vendin ku jeton.
Ndoshta Hansi ka lindur në Bernë, ndërsa Hasani ka ardhur nga një vend tjetër. Por pas tridhjetë vjetësh pune, taksash, sakrificash dhe jete në këtë vend, Hasani nuk është më pak pjesë e shoqërisë vetëm pse emri i tij tingëllon ndryshe.
Dhe këtu qëndron ironia: Zvicra mund të ketë katër gjuhë zyrtare, qindra dialekte dhe një administratë që njeh mijëra rregulla, por nganjëherë një emër i huaj duket si problemi më i vështirë për t’u zgjidhur.
Prandaj, pyetja nuk është çfarë ka Hansi më shumë se Hasani.
Pyetja është: A mund ta shohim Hasanin me të njëjtin respekt me të cilin e shohim Hansin?
Sepse në fund të ditës, Hansi dhe Hasani mund të kenë të njëjtën ëndërr: një jetë të qetë, punë të ndershme, respekt dhe një vend ku askush nuk duhet të kërkojë falje për emrin që mban.
E nëse dikush ende nuk di ta shqiptojë emrin Hasan, nuk ka problem. Mund t’ia mësojmë.
Por karakterin e njeriut, ju lutem, mos e gjykoni nga emri!