Të shtëna, bomba, fëmijë të vdekur – kaq brutale është lufta e bandave në Suedi

54 Lexime

Konfliktet e përgjakshme midis bandave rivale periferike janë të shfrenuara në qytetet e mëdha të Suedisë. Në vitin 2022, më shumë njerëz vdiqën se kurrë më parë – në horizont nuk shihet fundi

Të shtëna vdekjeprurëse në rrugë, shpërthime në hyrje të shtëpive dhe vrasës 15-vjeçarë me pagesë: vendi shembull i Suedisë po pushtohet nga një valë dhune. Të prekura janë veçanërisht qytetet e mëdha të Stokholmit, Malmos dhe Goteborgut.

Në vitin 2022, dhuna në Suedi arriti një kulm të trishtuar: shpërthyen 391 shkëmbime me armë zjarri, 61 njerëz vdiqën. Vendi është lider europian në dhunën vdekjeprurëse me armë.

Që nga janari 2023, ka pasur 46 shpërthime dhe 100 të shtëna, nëntë persona kanë vdekur. Të shtënat e fundit vdekjeprurëse ishin vetëm disa ditë më parë – një burrë u vra në jug të Stokholmit të mërkurën në mbrëmje. Një 18-vjeçar vdiq të enjten në Eskilstuna.

Konflikte të dhunshme për territorin e drogës

„Ne jemi në një lloj zone lufte të nivelit të ulët që shpërthen në intervale të rregullta“, tha shefi i policisë së Rajonit Qendror Jale Poljarevius në televizionin suedez. Një numër i madh i konflikteve vdekjeprurëse ndodhin në periferi rreth Stokholmit. 22 prej këtyre periferive janë klasifikuar nga policia si „zona të cenueshme“ – gjashtë të tjera si „veçanërisht të cenueshme“.

Në Rinkeby, një nga këto zona veçanërisht të cenueshme, një 27-vjeçar ishte duke shkuar drejt veturës së tij me familjen e tij në ditën e Krishtlindjes pas festës. Pikërisht atë ditë, njeriu që sipas policisë i përkiste bandës „Dödspatrullen“ (patrullë e vdekjes), vendosi të mos vishte jelekun e tij antiplumb. Një gabim fatal: autorët e maskuar e kapën në parking dhe e qëlluan. Vrasja konsiderohet si fillimi i valës së fundit të dhunës, e cila ka sjellë disa vrasje dhe shpërthime që nga fillimi i vitit.

Të mitur – vrasës me pagesë

Në fillim të marsit, një 50-vjeçar u qëllua për vdekje – babai i një anëtari të bandës që ishte distancuar nga djali i tij. Pak ditë më pas i është djegur një banese, ku humbën jetën nëna e një anëtari të bandës dhe e dashura 17-vjeçare. “Rivalët po kërkojnë dhe vrasin në mënyrë aktive prindërit dhe të afërmit”, thotë gazetari suedez Diamant Salihu, i cili prej vitesh merret me krimin e bandave në Suedi dhe e njeh mirë skenën. Për gazetën zvicerane „20 Minuten“ ai deklaron: “Ky është një zhvillim i ri që nuk e kemi parë më parë”.
Bie në sy edhe mosha e të rinjve që rekrutohen në bandat, transmeton portali Shtegu. Disa nga sulmuesit janë vetëm 15 vjeç. Viktimat e shumë të shtënave janë kryesisht jo më shumë se 25 vjeç. Në janar të këtij viti, një djalë 15-vjeçar u qëllua për vdekje në një restorant sushi në Skogås – vrasësit e tij të dyshuar janë midis 15 dhe 26 vjeç. Sistemi është:

Krerët e bandave mbështeten tek të rinjtë, sepse të rinjve nën 18 vjeç në Suedi u jepen dënime shumë më të buta – maksimumi katër vjet në një qendër paraburgimi për të mitur.

„E keqe për biznesin, të vriten njerëz“

Sipas policisë, në rajonin e Stokholmit janë aktive rreth 40 rrjete kriminale, në të cilat lëvizin rreth 1 500 anëtarë bandash dhe 1 300 armë ilegale. “Bandat e organizuara i kontrollojnë më shumë anëtarët e tyre – ata e dinë se gjuajtja me njerëz është e keqe për biznesin”, thotë Salihu.

“Rrjetet në periferi nga ana tjetër janë shumë të çorganizuara. Ata përfitojnë nga fëmijët, nuk kanë drejtues dhe nuk mendojnë për pasojat e vrasjes”, thotë ai. Nuk u intereson as biznesi, statusi është më i rëndësishëm.

Policia e ka të vështirë

Policia po has vështirësi në zbardhjen e krimeve dhe arrestimin e autorëve. Shkalla e pastrimit për të shtënat me vdekje është vetëm rreth 25 përqind – „kjo është jashtëzakonisht e ulët“, siç vëren Salihu. Kjo gjithashtu u dërgon një sinjal kriminelëve se rreziku për t’u kapur për një vrasje është shumë i vogël.

Policia e shpjegon numrin e ulët me faktin se ka vështirësi në gjetjen e dëshmitarëve – nga frika askush nuk dëshiron të dëshmojë se kultura e heshtjes është e përhapur. Shkalla e ulët e zbulimit çon në një rreth vicioz, sipas Salihut: „Nëse banorët e lagjeve të prekura i shohin vrasësit e supozuar duke ecur lirshëm, ata humbasin besimin te autoritetet“.