Këtu vlen me sa vijon: Vetëm një i huaj i integruar është një i huaj i mirë. Por çfarë do të thotë kjo? Një shqiptar nga Zvicra rrëfen
Zemrat e zviceranëve fitohen me punë – shumë punë. Këtë e di Fehmi Fetahi, 60-vjeçari ka ardhur për herë të parë në Zvicër në vitin 1982. Atëbotë ende student në Prishtinë, kërkonte punë gjatë pushimit të semestrit. Atë e gjeti në një kantier ndërtimi. Ai kishte gjetur edhe bashkëshorten e tij të ardhshme, një grua zvicerane. Pas trajnimit si teknik dentar, ai vendosi të kthehej në Zvicër.
Njerëzit e Ballkanit sot janë arkitektë dhe mjekë. Zviceranët mund të jenë të lumtur që janë këtu. (Femi Fetahi)
“Doja një jetë ndryshe nga prindërit e mi”, thotë Fehmiu me zërin e tij të thellë. Babai i tij, një fermer, donte ta mbante në fermë. “Duhet të isha kujdesur për lopët. Kjo nuk funksionoi. Doja të tregoja se mund të arrij diçka”.
Sot, gati 40 vjet më vonë, Fehmi Fetahi është një i pasur. Ai gjeti sukses me kompaninë e tij të dyshemeve me rrëshirë sintetike, të cilën e themeloi në vitin 1989. Në Altbüron të Lucernit, në moshën 27-vjeçare: “Thjesht, e arrita”, thotë Fehmiu. Sot kompania punëson rreth 30 persona. Ai hoqi dorë nga puna e tij si teknik dentar.
Klientët e mundshëm fillimisht e takonin me shumë skepticizëm, kujton Fehmiu. “Këtu isha i huaj. Ata e pesnin vetveten: Çfarë personi është ai? Ai duhej ta fitonte besimin. “Më është dashur të punoj dy herë më shumë dhe të jem dy herë më miqësor se konkurrenca zvicerane”. Kjo funksionoi, porositë vinin njëra pas tjetrës.
Vali Ranchi gjendet në Gjilan
Edhe Hamit Zeqiri e di se sa energji dhe kohë duhet për të integruar veten, shkruan „srf.ch„. Ai erdhi në Zvicër 27 vjet më parë. Në atë kohë, migrantët kishin një imazh veçanërisht të keq. “Ishte sfiduese të ndërtoje një jetë të re, të mësoje një gjuhë, të filloje të studioje dhe të gjeje një rreth miqsh”.
Hamit Zeqiri tani drejton organizatën “Fabia”, e cila prej 60 vitesh është e angazhuar për integrim, transmeton portali Shtegu. Ajo ndihmon në plotësimin e formularëve, ofron kurse gjuhësore, por gjithashtu këshillon autoritetet zvicerane se si ta bëjnë sa më të lehtë integrimin për migrantët. “Zvicra mund të bëhet edhe më e mirë në nivel komunash. Njerëzit duan të informohen sa më shpejt për të drejtat, detyrimet dhe ngjarjet e tyre lokale”. Përndryshe, shumë është përmirësuar në dekadat e fundit. “Sot integrimi është detyrë e shtetit”.
Hamiti i këshillon mërgimtarët që ta mësojnë gjuhën sa më shpejt. “Kjo është mënyra e vetme për të krijuar kontakte këtu dhe për të gjetur një punë. Jo të gjithë e dinë këtë”. Megjithatë, në fund të fundit, të dyja palët janë gjithmonë të nevojshme për një integrim të suksesshëm. Meqë edhe popullata zvicerane ka mësuar: “Dihet se nuk është e mundur pa migrim”.
Këtë e ka përjetuar edhe sipërmarrësi Fehmi Fetahi. Së paku në raport me bashkatdhetarët e tij, njerëzit nga rajonet e tjera sot përballen me të njëjtin skepticizëm si atëherë. „Por kjo do të ndryshojë“. Ai dhe bashkatdhetarët e tij mund ta vërtetojnë këtë. “Sot, njerëzit nga Ballkani janë arkitektë dhe mjekë. Zviceranët mund të jenë të lumtur që ata janë këtu”.
Anasjelltas, populli i Kosovës mund të jetë i lumtur që ka një diasporë në Zvicër. Shumë para kthehen në vendin e origjinës – edhe nga vetë Fehmiu, me paratë që kishte fituar këtu, 15 vjet më parë ai kishte ndërtuar një kompleks hotelesh në Kosovë. Në sezonin e lartë atje ai punëson qindra njerëz. Njeriu që erdhi në Zvicër për punë, tani po gjen punë në vendin e tij të origjinës.
