Ai ndërton që të shkëlqejnë të tjerët: Skelet e Gentian Aliajt qëndrojnë në shtëpi, varen nën ura apo kulla në formën e tribunave poshtë Matterhornit. Megjithatë, ato janë të pazëvendësueshme dhe ndonjëherë thelbësore për mbijetesën
Stacioni i trenit Brig, në orën 17:10 Treni për në Domodossola do të niset së shpejti në platformën 9. Njerëzit mblidhen në platformë. Shumica dërrmuese janë punëtorë me pantallona punëtore, duar të vrazhda dhe fytyra të lodhura. Disa tymosin cigare, të tjerë pinë kanaçe birre. Një „Ciao“ këtu, një përkëdhelje miqësore pas shpine atje. Ju e njihni njëri-tjetrin. Ju e vlerësoni veten. Ju ndani të njëjtën rrugë, të njëjtat shqetësime, ndonjëherë edhe të njëjtin punëdhënës. Një nga Büezers është Gentian Aliaj. Ndërtuesi i skeleve ka bërë udhëtime vajtje-ardhje midis Italisë dhe Zvicrës për gati tetë vjet.
Ai punon për kompaninë AS Gerüste në kantiere të ndryshme në të gjithë Valisin. “Ne bëjmë gjithçka: nga fasadat e shtëpive te rinovimet e urave e deri te tribuna për evente apo festivale në 3 000 metra mbi nivelin e detit”, thotë 46-vjeçari. Shqiptarit vendas i pëlqen më së shumti varja e skeleve, për të cilën është i specializuar. Nxjerr telefonin nga xhepi, lëviz në ekran për një foto dhe e mban jashtë. Ju mund të shihni një lumë me një urë të madhe mbi të. Fotoja është marrë nga poshtë, Aliaj tregon një pikë të vogël lart në skele. Ky është ai. Ai nuk ndjehet i pakëndshëm në punë. “Nuk e di frikën. Është e gjitha në kokën tuaj“, thotë ai, duke prekur kapelën e tij.
Në foto, Gentian Aliaj dhe skuadra e tij janë në skele në urën Belvédère në Valis të Epërm. Tuba nën rrugë duhej të rinovoheshin. Mjeshtrit kaluan muaj të tërë duke ngjitur pllaka çeliku, kangjella dhe korniza. Ata ecin përpara metër për metër, vendosën rrathë, i lidhën me pykë, fortifikuan dhe siguruan shtegun. Ata zakonisht punojnë në ekipe të vogla, tre deri në katër persona.
Ura e mbuluar të kujton një valixhe të mbështjellë me një mijë petë në aeroport, shkruan gazeta e Unia-s „Work“. Mbuluar përtej njohjes. Gentian Aliaj nuk e sheh veten si artist ambalazhi, por si lojtar: “Skela është si Lego – e lehtë për të rriturit”, thotë ai duke qeshur. Në ndryshim nga tullat Lego, elementët në skele janë shumë më të rënda. Një pjatë e vetme peshon 20 kilogramë. Skelet shpesh shtrihen dhe vendosin tonelata materiale. “Me siguri transportoj deri në dy tonë çdo ditë”, thotë prindi familjar. Sido që të jetë era dhe moti. Qoftë stuhi, shi, borë apo dielli po shkëlqen. Në verë, kur është 40 gradë, mund t’i djegësh duart në metal. Në dimër ata nguleshin në të për shkak të ngricave. Shpesh gjëja e parë në mëngjes është të hedhësh borën me lopatë në mënyrë që pllakat të mund të ecin.
Por gjëja më e keqe është era. Kërkon sërish në celular: Në një video, pjatat në një skelr lëshohen dhe rrotullohen në ajër si të ishin burime. „Katastrofike!“ e quan Gentian Aliaj. Dhe kërcënuese për jetën.
Zhurma e trenit që vjen e ndërpret bisedën, transmeton portali Shtegu. Burrat grumbullohen në vagona. Edhe Gentian Aliaj gjen një vend me shokun e tij. 46-vjeçari ka ardhur nga nevoja për të ndërtuar skela. Ai është rritur në Shqipëri. Në vitet ’90 vendi ishte në gërmadha. Bankat ishin të falimentuara. Kursimet e popullsisë janë zhdukur. Perspektivat? Asnje! Në moshën 16-vjeçare adoleshenti u arratis në Itali. Aty fillimisht ka punuar ilegalisht, pa letra dhe pa të drejta. Me një pozicion të përhershëm erdhi edhe leja zyrtare e punës.
Një mik i dha atij një punë si një punëtor i pakualifikuar në AS Gerüste tetë vjet më parë. Sot punon si menaxher objekti; Ai mat kantieret e ndërtimit dhe shikon çdo pengesë si ballkone apo terrene të pabarabarta. Ai mbledh materialin e duhur, organizon stafin dhe ndërhyn kur nevojitet fuqi punëtore. Puna i pëlqen: “Skelat vendosin themelet që punëtorët e tjerë të punojnë të sigurt. Ky është një Büez i rëndësishëm.”
Megjithatë, njohja është e vogël. „Askush nuk thotë: Hej, skela e bukur!“ Ndërsa mjeshtrit e tjerë lavdërohen për një fasadë të bukur ose një çati të fortë, skela mbetet në sfond. Për më tepër: Sapo përfundon një kantier, puna çmontohet përsëri. “Puna jonë është e përkohshme”, thotë Gentian Aliaj, duke parë nga dritarja ku kalon tabela e qytetit Domodossola. Kur ai nuk është duke udhëtuar ose duke punuar, ai ëndërron detin. Ëndrra e tij do të ishte një varkë në Mesdhe, pranë vendlindjes së tij në Shqipëri.
Ai do të peshkonte atje në paqe. „Ndoshta në jetën tjetër“, thotë ai, buzëqesh me djallëzi dhe zbret nga treni.
