Shqipëria mesdhetare po lufton me një largim të mprehtë të të rinjve dhe punëtorëve të kualifikuar. Disa përfundojnë në Austri. Por çfarë e shkakton të ashtuquajturin ikje të trurit? Dhe çfarë duhet të bëjë politika për të parandaluar plakjen e shoqërisë? Një vëzhgim lokal i „Kronen Zeitung“, përshtatur nga portali Shtegu
Njëra veturë ndjek tjetrën. Këmbësorët vërshojnë mes automjeteve në rrugë. Shëtitja është e paimagjinueshme në orën 7 të mëngjesit në kryeqytetin shqiptar. “Mirëserdhe në Tiranë. Ky bllokim i vazhdueshëm trafiku është jeta e përditshme për ne. Nuk ka zgjidhje. Metroja nuk mund të ndërtohet për shkak të rrezikut të tërmeteve”, tha taksisti. Problemi i trafikut fjalë për fjalë është bllokuar.
E pashpresë duket edhe situata me ikjen e të rinjve. Nuk ka shifra të sakta. Vlerësohet se 30 për qind e shqiptarëve jetojnë jashtë vendit. Regjistrimi aktual pritet të japë të dhëna vitin e ardhshëm. Atëherë qeveria do të detyrohet t’i përgjigjet të ashtuquajturit ikje të trurit. Pyetja është nëse politikanët janë kaq reflektues dhe vënë në dyshim punën dhe strukturat e tyre. Sepse korrupsioni është ende rend i ditës në vendin ballkanik, siç konfirmon Bruna Hoxha.
“Unë jam një mësuese e përgatitur e matematikës. Por nëse dua të jap mësim në një shkollë, duhet t’ia dorëzoj drejtorit pagën time të parë”, thotë 25-vjeçarja. Si pjesë e një projekti të Caritasit të financuar nga Bashkëpunimi Austriak për Zhvillim, ajo mundi të ngrejë institutin e saj të tutorit me ndihmën e ndihmës financiare për fillimin. “Kur lexova se kushdo mund të aplikonte për mbështetje, nuk mund ta besoja. Unë thjesht nuk e di se si merren vendimet bazuar në kritere objektive”.
Një arsye tjetër e largimit të të rinjve është mungesa e vendeve të punës për shqiptarët e arsimuar mirë. Pavarësisht strukturave miqësore me familjen, si bonusi i bebeve me vlerë 100 euro, Lufra, qumështorja më e madhe në vend, humbë deri në tre punonjës në muaj që shkojnë jashtë vendit.
Shumë studentë në HTL në Shkodër po përgatiten edhe për jetën jashtë vendit. Kompanitë austriake po kërkojnë praktikantë në shkollën gjermanishtfolëse dhe po u tregojnë atyre një jetë me kushte më të mira pune dhe mbi të gjitha paga të mira. Kjo zgjidh pjesërisht problemin e mungesës së punëtorëve të kualifikuar në vendin tonë, por Shqipëria ka mbetur sërish duarbosh.
Shqipëria ka qenë një vend prioritar për bashkëpunimin austriak për zhvillim që nga viti 1993. Agjencia e bashkëpunimit për zhvillim ADA ka zyrën e saj në Tiranë që nga viti 1995. Konkretisht, autoritetet shqiptare po mbështeten në zgjerimin e formimit profesional me cilësi të lartë, reformimin e administrimit financiar dhe të tregut të punës dhe në furnizimin me ujë. Një fokus i ri është lufta kundër korrupsionit. David Muckenhuber, shefi i ADA në Shqipëri, në një intervistë.
“Krone”: Shumë të rinj nuk shohin të ardhme në Shqipëri sepse korrupsioni është ende rend i ditës. Mësuesit aplikojnë për pozicione, por punësohen vetëm ata që i dorëzojnë pagat e para drejtoreshës. A jeni njohur me këtë situatë?
David Muckenhuber: Korrupsioni perceptohet si pengesë nga shumë shqiptarë. Kjo është arsyeja pse nevojitet më shumë transparencë dhe sundim i ligjit.
Si mund ta luftojë këtë Bashkëpunimi Austriak për Zhvillim (ADA) me projektet e saj?
Ne mbështesim Shqipërinë me projekte për forcimin e shtetit ligjor. Deri më tani, në të gjithë vendin janë ngritur qendra falas të këshillimit ligjor për grupet vulnerabël dhe tani po kontrollohen edhe gjyqtarët. Për shumë shqiptarë, perspektiva e anëtarësimit në BE paraqet shpresë të madhe për një jetë më të mirë. ADA është gjithashtu një partner i madh në këtë nivel.
Udhëtimi kërkimor u zhvillua si pjesë e projektit “eurotours”, financuar nga fondet federale.