Gjykata Europiane e Drejtësisë (GJED) ka ngritur pengesat për përcaktimin e vendeve të sigurta të origjinës për procedurat e përshpejtuara të azilit. Ndërsa Ministria e Brendshme austriake e udhëhequr nga ÖVP po përpiqet të qetësojë publikun, FPÖ e sheh vendimin si një „sulm ndaj të drejtës për siguri në Europë“
Sipas Ministrisë së Brendshme, vendimi i GJED-së „nuk do të rezultojë në ndonjë ndryshim ose pasojë të menjëhershme“ për Austrinë, „meqenëse baza për vendimin ka të bëjë me ligjin italian“.
Nga ana e tij, Ministri i Brendshëm Gerhard Karner (ÖVP) theksoi: „Ne do të vazhdojmë të marrim të gjitha masat për të zbatuar deportimet – veçanërisht kur bëhet fjalë për kriminelë dhe kërcënime të mundshme“. Ai theksoi se Austria ishte shteti i parë anëtar i BE-së në vite që rifilloi deportimet në Siri.
Ai vazhdoi: „Me zbatimin e Paktit të Azilit dhe Migracionit, rregulloret për vendet e sigurta të origjinës do të rishikohen duke filluar nga qershori 2026, me Komisionin e BE-së që tashmë ka paraqitur një propozim për ndryshimin. Kjo do ta bëjë më të lehtë klasifikimin e vendeve të origjinës si të sigurta dhe do të mundësojë kthime më të shpejta“.
Ministrja e Integrimit Claudia Plakolm (ÖVP) theksoi më tej: „Deportimi i kriminelëve duhet të jetë ligjërisht i mundur“.
Eurodeputetja e FPÖ-së, Petra Steger, e kritikoi ashpër vendimin. „Vendimi i sotëm nga GJED është një hap i qartë prapa për çdo politikë efektive të migracionit“, tha Steger. Ajo shtoi: „Deportimet, të cilat tashmë janë të vështira për t’u zbatuar, në fund të fundit do të bëhen një rrezik ligjor. Në të ardhmen, nuk do të jetë më e mjaftueshme që një vend origjine të konsiderohet përgjithësisht i sigurt – tani, siguria absolute duhet të garantohet edhe për çdo pakicë të mundshme. Kjo është joreale dhe jashtëzakonisht e rrezikshme!“
Sipas Steger, është veçanërisht shqetësuese që përkufizimi i vendeve të sigurta të origjinës tani është de facto i lidhur me „lirinë e plotë nga rreziku për të gjitha grupet shoqërore“. „Çfarë do të thotë kjo në praktikë? Që asnjë vend i vetëm në botë nuk do të konsiderohet kurrë i sigurt – sepse gjithmonë ka një grup të disavantazhuar diku. Kjo e redukton konceptin e vendeve të sigurta të origjinës në absurditet.“
„Modeli i Shqipërisë“ i Italisë
Në rastin specifik që qëndron në themel të vendimit të GJED-së, dy persona nga Bangladeshi ngritën padi kundër refuzimit të kërkesave të tyre për azil, sepse vendi i tyre i origjinës klasifikohet si i sigurt nga Italia. Ata ishin midis migrantëve që u çuan nga Italia në kampe në Shqipëri.
Ideja themelore e „Modelit të Shqipërisë“ është të shqyrtojë kërkesat për azil nga migrantë të rritur meshkuj që vijnë nga të ashtuquajturat vende të sigurta origjine dhe kapen në Detin Mesdhe në procedura të shpejta jashtë vendit. Për këtë qëllim, Italia përfundoi një marrëveshje me Shqipërinë për të krijuar dy kampe në territorin shqiptar.
Është projekti prestigjioz i qeverisë së koalicionit të krahut të djathtë të Italisë të udhëhequr nga Kryeministri Giorgia Meloni, por aktualisht është pezulluar për shkak të rezistencës brenda gjyqësorit italian. Sipas një raporti nga organizata e të drejtave të njeriut ActionAid dhe Universiteti i Barit, qendrat ishin në veprim vetëm për pesë ditë në vitin 2024 – dhe me kosto shumë të larta.
Dy refugjatët nga Bangladeshi më vonë erdhën në Itali dhe ngritën një padi atje. Meqenëse gjykata italiane nuk ishte e sigurt nëse lista e vendeve të sigurta të origjinës e qeverisë italiane ishte në përputhje me ligjin e BE-së, ajo ia referoi çështjen Gjykatës Europiane të Drejtësisë.
Italia gjithashtu kritikon vendimin e GJED-së
Qeveria italiane kritikoi vendimin e GJED-së të premten, duke protestuar se ai dobëson masat për të luftuar migracionin masiv të paligjshëm dhe për të mbrojtur kufijtë kombëtarë. „Edhe një herë, gjyqësori – këtë herë në nivel evropian – po pretendon kompetenca që nuk janë të drejta të tij, duke cenuar kështu përgjegjësitë politike“, tha qeveria e kryeministres Giorgia Meloni.