Serbia, Bosnja, Maqedonia e Veriut, Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi mezi po lëvizin ekonomikisht. Ekonomistët rekomandojnë integrim më të shpejtë në tregjet e BE-së dhe qasje më të mirë në fondet e BE-së
Strategjia e zbutjes së konflikteve politike midis Ballkanit Perëndimor, përmes bashkëpunimit më të fortë ekonomik brenda rajonit dhe në këtë mënyrë, afrimi i vendeve më pranë BE-së ka dështuar, thotë ekonomisti Richard Grieveson nga Instituti i Vjenës për Studime Ekonomike Ndërkombëtare (ëIIë). Grieveson rekomandon një ndryshim të strategjisë me fokus në integrimin më të shpejtë ekonomik të Ballkanit Perëndimor me BE-në.
Së bashku me Bertelsmann Stiftung, ëIIë ka ekzaminuar progresin që Serbia, Bosnja-Hercegovina, Maqedonia e Veriut, Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi e kanë bërë gjatë dy dekadave të fundit, në arritjen e vendeve të Europës Perëndimore të BE – rezultatet janë kthjelluese: Ishin dy dekada të humbura për rajonin.
Në njëzet vitet e fundit ishte bërë përparim në integrimin ekonomik të vendeve të Ballkanit Perëndimor, por jo në mënyrë të barabartë për të gjitha vendet. „Tregtia midis vendeve është rritur fuqishëm, kryesisht për shkak të CEFTA-s“, pranoi Grieveson në një intervistë për APA, transmeton Shtegu.com. Por zemra e rajonit, Serbia, ka qenë ekonomikisht më e orientuar drejt BE-së dhe gjithashtu marrëdhëniet e saja ekonomike me Rusinë, si dhe në vitet e fundit edhe me Kinën janë forcuar gjithashtu.
Prodhimi i brendshëm bruto i Serbisë përbën më shumë se 80 për qind të prodhimit ekonomik të pesë vendeve të tjera së bashku dhe Brukseli do të duhet të gjejë një zgjidhje të veçantë për këtë vend në mënyrë që të përparojë procesin e pranimit në BE për rajonin në tërësi, thonë autorët e studimit. Një parakusht për këtë është mbi të gjitha, normalizimi i marrëdhënieve midis Serbisë dhe Kosovës, si dhe brenda Bosnjë-Hercegovinës.
Performanca ekonomike e gjashtë vendeve së bashku është afërsisht e barabartë me atë të Sllovakisë, tha Grieveson. „Kjo është më pak se një për qind e prodhimit ekonomik të BE para se Britania të largohej, tani do të jetë pak më shumë se një përqind“.
Sa për krahasim, arritja më e fortë ekonomike e Europës Perëndimore ka qenë në Malin e Zi në dy dekadat e fundit, i cili tani ka arritur pothuajse 40 për qind të nivelit gjerman për sa i përket BPV-së për person. Në fund të grupit është Kosova me pak më shumë se 20 për qind. Procesi i konvergjencës në vendet baltike dhe në Rumani ishte shumë më i suksesshëm, por Sllovakia, Polonia, Republika Çeke, Hungaria dhe Bullgaria gjithashtu u kanë ardhur pas. Republika Çeke dhe Sllovenia tashmë kanë më shumë se 70 për qind të prodhimit ekonomik gjerman në terma të BPV-së për person.
Të vazhdosh të mbështetesh kryesisht në integrimin rajonal do të ishte një ndërmarrje e pashpresë, thonë ekonomistët e ëIIë, raporton „Die Presse“. Do të ishte më mirë të përshpejtojmë procesin e pranimit në BE pavarësisht nga problemet ekzistuese politike. „Rekomandimi ynë është që të mos pranohen menjëherë këto vende në BE, por ato të integrohen më ekonomikisht në BE“. Pra, nuk bëhet fjalë për anëtarësim të shpejtë të plotë, por qasje më të mirë në tregun e BE-së dhe fondet e BE-së.
Shifrat neto të BE-së vështirë se do ta ndiejnë këtë për shkak të madhësisë së vogël të këtyre vendeve, por efekti do të ishte shumë i madh për Ballkanin Perëndimor, thotë Grieveson. „Edhe nëse pranimi në BE është ende larg për disa nga vendet, është më e rëndësishme të gjesh një zgjidhje të përkohshme për to. Kjo nuk po funksionon siç është tani“.
Grieveson nuk e konsideron si real objektivin e Komisionit të BE-së për Serbinë dhe Malin e Zi për t’u bashkuar me BE-në në vitin 2025, informon më tej Shtegu.com. Një pranim i Maqedonisë së Veriut dhe mbase edhe i Malit të Zi brenda dhjetë viteve të ardhshme, është i mundshëm. „Për Serbinë gjithçka varet nga marrëdhëniet me Kosovën“. Ky problem nuk mund të zgjidhet indirekt përmes integrimit më të madh ekonomik, por duhet të trajtohet drejtpërdrejt politikisht.