Që nga zgjedhjet e pezulluara në Vernier më 30 nëntor, oportunizmi politik dhe vonesat gjyqësore kanë përkeqësuar tensionet midis të djathtës dhe të majtës, si dhe ndjenjën midis disa komuniteteve, përfshirë komunitetin shqiptar, se po shënjestrohen padrejtësisht
Episodi i dytë i parregullsive të dyshuara zgjedhore në Vernier (Gjenevë) po i ndan të majtën dhe të djathtën më shumë se kurrë. Që nga incidenti i së dielës, e djathta ka ngritur dyshime për votim „komunitar“, „etnik“ ose „të bazuar në klan“. Ndërsa Yves Nidegger (SVP) dhe Daniel Sormanni (GEN) po avokojnë për heqjen e të drejtës së votës për të huajt, Sylvain Thévoz (SP) dhe Julien Nicolet-dit-Félix (Të Gjelbrit) po paralajmërojnë kundër tundimit të shfrytëzimit racist dhe ksenofobik.
Këshilli i Madh i Gjenevës sapo ka hedhur poshtë amendamentin kushtetues të propozuar nga SVP që synon heqjen e të drejtave të votimit komunal për të huajt. Partia Popullore Zvicerane (UDC) po ringjall fushatën e saj, më 3 dhjetor, me një iniciativë për të ndaluar votimin e të huajve në nivel komunal. Anëtari i Këshillit të Madh të UDC-së, Yves Nidegger, shkroi për këtë në Facebook më 30 nëntor:
„Votimi me postë është një rrezik që supozon besimin e publikut dhe një marrëdhënie të caktuar me votimin“, shpjegon Yves Nidegger. „Ky besim nuk është më i pranishëm kur, siç duket të jetë rasti, dalin në pah format e votimit të organizuar etnik. Tre personat që përfituan nga mashtrimi që çoi në anulimin e zgjedhjeve të marsit të kaluar në Vernier i përkisnin të gjithë grupeve të caktuara etnike. Ne e dimë që disa njerëz votojnë sipas vijave klanore. Dëgjova kandidatë në Vernier të thoshin se ishin të sigurt se do të zgjidheshin sepse kishin bërë xhiro në qarqet politike lokale“.
„Ky është oportunizëm politik dhe racizëm“, denoncon deputeti socialist Sylvain Thévoz. „Nuk e dimë se kush qëndron pas parregullsive.“ Të vësh në pikëpyetje të drejtën e votës për të huajt, e cila daton 20 vjet më parë, me pretekstin e një çështjeje nxitësit e së cilës janë të panjohur, është intelektualisht e pandershme. Është truku i vjetër i partive ksenofobe; të huajt janë gjithmonë fajtorë.
Shqiptarët duan drejtësi më të fortë
Nasuf Nuhiu, president i Shoqatës së Komunitetit Shqiptar të Gjenevës, reagon ndaj dyshimeve për votim etnik: „E gjej shumë të padrejtë të hedhim gurin e parë ndaj komunitetit shqiptar ose ndonjë komuniteti tjetër.“ Brenda shoqatës, nuk ka aktivitete politike. „Ne jemi aktivë në një nivel kulturor. Statutet tona na ndalojnë të marrim një qëndrim politik nëse jemi anëtarë të komitetit. Ne nuk zgjedhim kandidatë; partitë politike zgjedhin kandidatët dhe të gjithë në komunitet janë të lirë të votojnë për këdo që duan. Ne nuk kemi organizuar asgjë. Ne as nuk i njohim të gjithë kandidatët“.
Nasuf Nuhiu, një shtetas zviceran, ka votuar gjithmonë me postë. “Të gjithë janë të lirë të zgjedhin kandidatin që preferojnë. Megjithatë, është shumë gabim që votuesit t’u lejojnë të tjerëve të votojnë në emër të tyre”, thotë përfaqësuesi i komunitetit shqiptar në Vernier. “Autoritetet duhet të gjejnë dhe ndëshkojnë ata që janë përgjegjës për këto praktika”.
Ai shpreh veçanërisht keqardhje për ngadalësinë e sistemit të drejtësisë. “Hetimi ka vazhduar që nga marsi, dhe tani është dhjetor. Këta njerëz jetojnë në Vernier. E gjej të pakuptueshme që fajtorët ende nuk janë gjetur; e shoh si neglizhencë shtetërore. Nëse autoritetet duan, mund t’i gjejnë ata që janë përgjegjës. Gjatë gjithë kësaj kohe që hetimi po zgjatet, lejon që komunitete të tëra të shënjestrohen dhe akuzohen padrejtësisht”.
“Një e drejtë vote e zbritur”
Megjithatë, për Yves Nidegger, “disa njerëz kanë përfituar nga ndikimi i tyre zgjedhor për të negociuar me kandidatët.” Ai vazhdoi: “Ne e dimë që për referendumet e 30 nëntorit, kandidatëve iu bënë oferta,” pohoi ai, “duke u thënë atyre, ‘Do t’ju ndihmoj të zgjidheni’.” Avokati pranoi se është e vështirë për një prokuror të përcaktojë se çfarë është e papranueshme në lidhje me t’i thënë dikujt se mund ta ndihmoni. “Nuk është ende krim. Anulimi i zgjedhjeve është një akt administrativ. Nga pikëpamja penale, rruga do të jetë më e ndërlikuar.”
Përtej çështjes ligjore, deputeti i UDC-së i shpjegon këto parregullsi me rëndësinë e vogël që të huajt i japin të drejtës së tyre për të votuar. “Është e kuptueshme që ata të cilëve u është dhënë një e drejtë vote e zbutur, e kufizuar në bashki dhe pa të drejtë për të kandiduar në zgjedhje, i kushtojnë pak vëmendje asaj. Në fakt, të huajt rrallë marrin pjesë në zgjedhje.” Prandaj nuk është për t’u habitur që ata mund të jenë të prirur ta dorëzojnë me gatishmëri votën e tyre te udhëheqësit që besojnë se do ta përdorin atë me mençuri.
Në Facebook, Këshilltari Kombëtar i MCG-së, Daniel Sormanni, gjithashtu mbështet heqjen e të drejtës së votës për të huajt.
Edhe ai dyshon se grupe nga komunitete të ndryshme po mbledhin fletë votimi, duke i plotësuar ato në emër të marrësve të tyre të synuar, të cilët më pas i nënshkruajnë ato paraprakisht, duke ua lënë procesin e votimit grupeve. „Kjo nuk është krejtësisht normale,“ beson Këshilltari Kombëtar. „Ne duhet të votojmë individualisht dhe lirisht. Mbledhja e fletëve të votimit mund të përbëjë shkelje të të drejtave politike.“ Sipas tij, „ndërhyrjet e Kancelarisë janë shumë të dobëta: shtimi i një shënimi në fletët e votimit që thotë ‚duhet t’i plotësoni vetë‘ nuk është i mjaftueshëm!“
Nevoja për një zgjidhje të shpejtë
Për socialistin Sylvain Thévoz, zgjidhja qëndron në një zgjidhje më të shpejtë gjyqësore. „Për demokracinë dhe besimin në sistemin tonë të votimit, do të ishte e përshtatshme që rezultatet e hetimit të mos vonoheshin shumë. A ka ndarë zyra e prokurorit publik burime të mjaftueshme për hetimet në terren? Nuk e di. Kur shkon për kafe në Vernier, vendasit flasin.“ A e ka kuptuar zyra e prokurorit publik seriozitetin e këtij rasti? Apo zoti Jornod preferon të shënjestrojë lypjen dhe dehjen publike sesa çështjet që kanë të bëjnë me partitë politike?
Lidhur me 30 nëntorin, „lidhja midis manipulimit të votave dhe komuniteteve të huaja mbetet tërësisht spekulative“, paralajmëron Julien Nicolet-dit-Félix, anëtar i Këshillit të Madh (Partia e Gjelbër). „Gjatë zgjedhjeve të marsit, tre kandidatët e dyshuar për përfitim nga mashtrimi erdhën nga tre vende të ndryshme: Kameruni, Turqia dhe Kosova. Por sot, kemi vetëm thashetheme në lidhje me disa individë, ndërsa komunitete të tëra janë cak i dyshimeve dashakeqe“, denoncon ai.
Për më tepër, ai beson se krahu i djathtë po ngatërron votimin në komunitet dhe votimin e të huajve: „Këto janë dy çështje të ndara. Njerëzit me origjina të ndryshme mund të kenë shtetësi zvicerane dhe të votojnë për kandidatë me origjina të ngjashme, dhe kështu funksionon demokracia“.
Praktikat që ngrenë pyetje
Në një kohë kur të drejtat e votimit të të huajve kërcënohen në Gjenevë, OECD sapo ka publikuar një studim që tregon se integrimi i emigrantëve po funksionon shumë mirë në Zvicër, shkruan gazeta „Blick“. Në krahasim ndërkombëtar, emigrantët në Zvicër kanë një nivel të lartë arsimimi, një shkallë shumë të lartë punësimi dhe përpiqen aktivisht të mësojnë një gjuhë kombëtare, sipas studimit të publikuar më 2 dhjetor.
Anëtari i Partisë Popullore Zvicerane (SVP), Yves Nidegger, nuk beson se fletët e votimit janë vjedhur ose identitetet janë uzurpuar. „Është më shumë një rast i njerëzve që ia besojnë dikujt tjetër detyrën e zgjedhjes për ta“, beson ai. „Është e pashmangshme që kjo mund të ndodhë në disa familje. Por ne nuk mund të lejojmë që organizatat e krijuara vetëm për të ushtruar të drejtën e votës së dikujt tjetër të lulëzojnë. Është fakt që udhëheqësit ndikojnë te të tjerët dhe kjo nuk është e paligjshme.“ Por kur i njëjti person plotëson 200 fletëvotime në të njëjtën komunë, nuk është më ndikim, është manipulim.“ Për deputetin e Gjenevës, problemi nuk është se fletëvotimet u vodhën dhe u plotësuan duke falsifikuar nënshkrimet, por se njerëzit ishin të gatshëm t’i jepnin një pale të tretë fuqinë për të votuar në emër të tyre, me një fletëvotim të nënshkruar bosh.
Ligjërisht, çështja është e dobët
„Nuk ka ndonjë dispozitë penale kundër këtyre veprimeve,“ vazhdon ai. „Ligjërisht, çështja është e dobët sepse nuk ka falsifikim, nuk ka përvetësim të votave të hedhura, por më tepër njerëz që ndoshta ia besuan lirisht materialet e tyre të votimit një figure autoriteti që ofroi t’i lironte nga një zgjedhje me të cilën nuk dinin çfarë të bënin: ‚Unë do të kujdesem për votën për ju‘, pa e ditur nëse ishte premtuar diçka në këmbim,“ përmbledh ai.
Për ideologun e UDC-së së Gjenevës, përfundimi është se „duke menduar se mund të promovonim integrimin përmes të drejtës për të votuar në zgjedhjet komunale pa kaluar nëpër natyralizim, kemi marrë të kundërtën, të paktën në Vernier: shpërbërjen e vetë zgjedhjet bashkiake, transmeton portali Shtegu. Askush nuk mund të thotë se kur ose nëse njerëzit e Vernier do të jenë përfundimisht në gjendje të zgjedhin në mënyrë të vlefshme këshilltarët e tyre bashkiakë“.
Nga ana e tij, Nasuf Nuhiu shpreh keqardhje për faktin se „tani po shkojmë drejt zgjedhjeve të organizuara në nivel lokal“. „Kjo do të penalizojë njerëzit që nuk mund të udhëtojnë. Kjo ndodh thjesht sepse disa njerëz po kryejnë abuzime. Autoritetet duhet të ndërhyjnë në mënyrë më të drejtpërdrejtë dhe më efektive, sepse ndërkohë, komunitete të tëra po stigmatizohen dhe njerëzit me lëvizshmëri të kufizuar po penalizohen“.