Grupet kriminale nga Mali i Zi, Shqipëria dhe Serbia po udhëheqin tregtinë europiane të kokainës. Ato mbështeten në struktura të lirshme dhe bashkëpunime të rastit
Për dekada të tëra, bandat nga Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi kanë punuar drejt pozicionit të tyre dominues në tregtinë e kokainës, thotë Fatona Mejdini, e cila drejton departamentin e Europës Juglindore në Iniciativën Globale Kundër Krimit të Organizuar. Disa faktorë duhej të bashkoheshin që ato të kishin sukses.
Grupet u shfaqën në vitet 1990, kur Ballkani u shkatërrua nga luftërat dhe krizat. Në atë kohë, bandat përfituan gjithashtu pjesërisht nga lidhjet politike. Gjatë kësaj kohe, ato vendosën kontakte me grupe të tjera mafioze, për shembull, duke marrë kontrata individuale për ‚Ndranghetan italiane, shpjegon Mejdini.
Kur u shfaqën hapësira të reja në Amerikën Latine me shpërbërjen e FARC-ut dhe në Europë përmes veprimeve policore kundër mafies italiane, bandat e Ballkanit ishin gati ta mbushnin këtë hapësirë.
Grupet e ndryshme ballkanike tani kontrollojnë të gjithë zinxhirin e furnizimit me kokainë – nga vendet prodhuese në Amerikën Latine deri te transporti dhe shitja në rrugët e Europës. Një biznes fitimprurës me miliarda fitime, veçanërisht përderisa konsumi në Europë rritet çdo vit.
Ata punojnë me organizata të tjera ndërkombëtare përmes lidhjeve të lirshme. „Kjo është thelbësore për tregtinë ndërkontinentale të drogës“, thotë Fatona Mejdini. Luftërat e hapura midis bandave, si ajo që zhvillohet prej njëmbëdhjetë vjetësh midis dy bandave në Mal të Zi, janë përjashtim.
Shumica e grupeve ballkanike punojnë së bashku në kontrabandën e kokainës, shpjegon gazetari Marko Vesoviq, i cili ka vite që merret me kërkime mbi krimin e organizuar: „Shqiptarët ofrojnë logjistikë, serbët ofrojnë para dhe malazezët ofrojnë marinarë“.
Megjithatë, grupet mbeten të pavarura dhe bashkëpunimi ndodh vetëm në mënyrë sporadike. Një kartel ballkanik i qëndrueshëm dhe koheziv nuk ekziston, sipas Marko Vesoviq: „Nuk di asnjë provë për një organizatë mbi-rajonale“.
Sipas gazetarit, vendet e Ballkanit i përdorin kryesisht bandat për të rekrutuar anëtarë të rinj dhe për pastrim parash, transmeton portali Shtegu. Kjo është veçanërisht e dukshme në sektorin e pasurive të paluajtshme. Përndryshe, ata po distancohen gjithnjë e më shumë nga rajoni i tyre origjinal dhe po veprojnë globalisht.
Kjo e bën të vështirë ndjekjen penale për autoritetet lokale, të cilat të dy ekspertët pranojnë se po bëjnë përpjekje të mëdha. Ditët kur bandat toleroheshin nga autoritetet ose edhe bashkëpunonin me politikanët kanë mbaruar.
Por fuqia e bandave, të cilat kanë rrjete globale dhe qindra miliona euro në dispozicion, tejkalon aftësitë e policisë dhe gjyqësorit lokal, sipas Fatona Mejdini. Prandaj, bashkëpunimi global është i nevojshëm edhe nga ana e hetuesve.