Një vit më parë, u botua një artikull nga një autore me rrënjë kosovare. Ai shkaktoi një debat rreth mizogjinisë brenda komunitetit shqiptar – dhe që atëherë ajo është kritikuar . Pse kjo çështje diskutohet kaq emocionalisht?
Kur një grua shkruan për dhunën, ajo shpesh dëgjohet. Kur shkruan për dhunën brenda komunitetit të saj, etiketohet si raciste. Kjo është ajo që i ndodhi autores Kaltërina Latifi. Ajo njihet si kolumniste për „Tages-Anzeiger“. Në një kolumnë një vit më parë, ajo kritikoi strukturat brenda kulturës shqiptare: Gratë shqiptare janë gjithmonë vajza, motra ose gruaja e një burri, shkroi ajo. Dhe: „Gratë nuk kanë vlerë të brendshme. Vlera e tyre përcaktohet gjithmonë në lidhje me burrat“. Ky „zotërim“ nxit dhunën, thotë Kaltërina Latifi.
Artikulli shkakton polemika
Artikulli shkaktoi protesta të ashpra. Nëntëdhjetë gra shkruan një letër të hapur duke akuzuar Kaltërina Latifin për racizëm të përvetësuar. Ajo e përshkroi kulturën shqiptare si diçka që shtyp sistematikisht gratë: „Duke vepruar kështu, ajo duket se po hedh dyshime mbi të gjithë komunitetin“. SRF (Radioja dhe Televizioni Zviceran) kërkoi intervista me shumë nga nismëtaret e letrës së hapur, si dhe me gra të tjera. Gratë ose nuk iu përgjigjën kërkesave ose refuzuan. Ato kritikuan fokusin në komunitetin shqiptar. Ato kishin frikë nga paragjykimet dhe racizmi – frikëra që janë të justifikuara. Për vite me radhë, diaspora kosovare është përdorur shpesh si kurban.
Një pamje e ndryshme e komunitetit: Pas shumë refuzimeve, Arbela Statovci ishte e para që dha një intervistë. Ajo nuk ishte një nga nismëtaret e letrës së hapur, por e nënshkroi atë. Edhe ajo është me prejardhje zvicerano-kosovare dhe dëshiron të tregojë një anë të ndryshme të komunitetit shqiptar, i cili është zhvilluar ndjeshëm në dekadat e fundit: „Ne jemi një pjesë integrale e ekonomisë zvicerane. Ne jemi politikane, mjeke dhe sipërmarrëse“- „Nëse kjo anë nuk përmendet, kjo nxit racizmin“-
Teksti është gjithëpërfshirës, thotë Arbela Statovci: „Nuk po them që nuk ka dhunë ose mendim mizogjin. Por ato ekzistojnë edhe në qarqet konservatore zvicerane. Ky përgjithësim gjithëpërfshirës është një gjemb në këmbë për shumë njerëz“.
A mund të kritikohet kultura personale?
Kur përballet me akuzën kryesore se teksti i saj është gjithëpërfshirës, Kaltërina Latifi flet për një keqkuptim. „Nuk ka të bëjë me të gjithë shqiptarët që janë kështu. Po flas për probleme strukturore, për një strukturë që ndikon në sistemin tonë të vlerave kulturore. Kjo është ajo që po denoncoj dhe ajo që dua të ndryshoj“.
Kalterina Latifi thotë gjithashtu se nuk ishte e lehtë për të t’i adresonte këto çështje, transmeton portali Shtegu. Ajo e kupton që njerëzit mund të ndjehen të lënduar. Por: „A nuk mund ta kritikosh kulturën tënde pa u akuzuar për racizëm?“
Debati u ndez
Artikulli i Kaltërina Latifit jo vetëm që tërhoqi kritika, por edhe mbështetje, dhe ndezi një debat të gjerë brenda komunitetit shqiptar. Gjashtë muaj më vonë, një shoqatë shqiptare organizoi një diskutim publik mbi temën e dhunës në familje. Kaltërina Latifi ishte midis panelisteve.
Arbela Statovci gjithashtu pajtohet që artikulli trajtoi çështje të rëndësishme. Nënat dhe gjyshet e saj luftuan për barazi, dhe brezi i saj po vazhdon traditën: „Për sa kohë që e diskutojmë në një mënyrë të orientuar drejt zgjidhjes – absolutisht“.