Përkundër pandemisë, vizitorë të rrallë të huaj vazhdojnë të eksplorojnë labirintin e tuneleve të errëta të gërmuara në vitet 1970 nën një fortesë, nga diktatori Enver Hoxha. Korridoret ishin të destinuara për t`u mbrojtur nga ndonjë sulm bërthamor që nuk ndodhi kurrë
Në Shqipëri, pandemia po trondit turizmin, por vizitorë të rrallë të huaj ende rrezikojnë të ecin në labirintin e tuneleve të errëta të gërmuara nën një fortesë nga tirani paranojak Enver Hoxha, për t’u mbrojtur nga një sulm bërthamor që nuk ndodhi kurrë.
Në katër dekada të pushtetit, diktatori i ndjerë komunist e kishte shpuar vendin e vogël të Ballkanit me dhjetëra mijëra bunkerë dhe kishte shpuar bodrumin e tij me kilometra korridore antiatomike. Por streha që zhytet në shkëmb nën kështjellën e vendlindjes së tij Gjirokastra, një qytet në jug të Shqipërisë, tani i mbrotjur si një vend i trashëgimisë së Unesco, është një nga më mbresëlënësit.
Tridhjetë vjet pas rënies së komunizmit, „Tuneli i Luftës së Ftohtë“ është një atraksion kryesor edhe pse numri i vizitorëve të huaj, gjatë këtij viti është përpjestuar për dhjetë për shkak të koronavirusit të ri.
Alexandre Benlalam, një inxhinier kompjuterësh parisien 39-vjeçar, është një nga 300 vizitorët që erdhën kësaj vere, të maskuar në fytyrë, 1.500 metra tunele që shpojnë malin nën kështjellën e shekullit të 12-të, të përdorura si burg nga komunistët dhe nazistët përpara tyre.
„Po e vizitojmë këtë bunker i cili na e kujton periudhën e trishtuar që po përjetojmë me pandeminë“, i tha ai Agjencisë AFP, informon Shtegu.com. „Jemi të privuar nga liritë e caktuara siç është liria për t’u bashkuar“ por ky „kufizim është në drejtimin e duhur“, ndryshe nga privimet e pësuara nga shqiptarët gjatë epokës komuniste.
Grupi i një duzine turistësh francezë parakaluan nëpër botën nëntokësore të Enver Hoxhës, i cili ishte zemëruar me të gjithë botën – Perëndimin, ish-BRSS, ish-Jugosllavinë, Kinën – dhe po përgatitej të sulmohej nga të gjitha anët. Kompleksi duhej të strehonte kuadrot e regjimit dhe komandën ushtarake në rast konflikti dhe pikërisht prej andej ata do të drejtonin operacionet ushtarake.
Disa herë në vit, banorët thirreshin atje për të kryer manovra. „I gjithë populli ishte një popull ushtarësh, detyra e të cilit ishte të mbronin atdheun“, kujton Engjell Serjani, 60-vjeçar. Ai vetë ishte gazetar në radion lokale në Gjirokastër dhe si i tillë mori pjesë në vitet 1980 „duke mbuluar“ një luftë të trilluar.
„Ne në fakt duhej të imagjinonim informacion mbi sulmet, vdekjet, dëmtimet në“ front „dhe të përgatisim aksione speciale“, thotë ai.
Sot, muret rrjedhin dhe tunelet janë shkatërruar, por fillimisht, kompleksi ishte i sofistikuar: galeri të pafundme që supozohej të përballonin bomba atomike prej 20 kilotonësh, dhoma shërbyese kushtuar komandës së ushtrisë, policisë sekrete, prokurorisë, organeve të hetuesisë, gjykatës, kundërspiunazhit, përshkruan Astrit Imeri, 67-vjeçar, ish ushtar.
Kishte gjithashtu dhoma të rezervuara për transmetime ose përgjime, konvikte, furra buke, rezervuarë uji, madje edhe kallashnikovë dhe pistoleta TT kundër një ndërhyrje të mundshme nga armiku. „Tuneli kishte të gjitha burimet për të qëndruar atje jo vetëm për disa orë, por për ditë dhe javë të tëra“, shton ai.
Ndërtimi i tij në vitet e 70-ta zgjati më shumë se 10 vjet, me ekipe që punonin me turne para se të niseshin për në vendet e tjera, në mënyrë që askush të mos kishte një pasqyrë të vendit. Sipas dokumenteve zyrtare, Enver Hoxha gjithsej kishte ndërtuar 173,371 bunkerë të shpërndarë në të gjithë Shqipërinë, si dhe tunele të shumtë dhe nëntokë.
Kur regjimi ra në vitin 1990, ata u braktisën dhe shumica e tyre sot mbeten të braktisur. Sidoqoftë, disa janë shndërruar në kafene, depo, shtëpi për të pastrehët apo atraksione turistike, sikurse në Gjirokastër. Por „qyteti i gurit“ deri më tani ka pritur vetëm 22,000 vizitorë shqiptarë dhe të huaj, nga 120,000 vitin e kaluar në të njëjtën kohë.
„I goditur rëndë nga pandemia, turizmi është sektori më i prekur ekonomik“, thotë i penduar Maksim Hoxha, kryetari i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë në Gjirokastër. Në të gjithë Shqipërinë, numri i turistëve të huaj ka rënë me 70 për qind dhe ekspertët vlerësojnë mungesën në një miliard euro.
Grupet e vogla të vizitorëve që enden nëpër rrugicat bosh „marrin frymë shpresëdhënëse“, megjithatë duan të besojnë te Maksim Hoxha.
Gjirokastra, i cili është gjithashtu qyteti i shkrimtarit të madh shqiptar Ismaïl Kadare, „gjithmonë ka diçka për të ofruar“.
*************************************************************
Një kontribut i jashtëzakonshëm i Bérenger Thibaut për të promovuar turizmin në Shqipëri, shkruar në një artikull të „Le Monde“ në këtë vegëz: