Përderisa Zvicra po e mbush boshllëkun nëpër spitale me infermierë të huaj, të moshuarit në Shqipëri po ngrijnë për vdekje nëpër shtëpitë e tyre. Punëtorë të rinj të kualifikuar po emigrojnë në perëndim dhe në Shqipëri ende vlen tradita që familja të kujdeset për të moshuarit
Hydri Mehmeti ia ndërron pelenat nënës së tij. 63-vjeçari e ushqen, e lan një herë në javë dhe ia pret thonjtë. Tash e pesë vite ajo nuk është në gjendje të ecë. Ajo qëndron e mbështjellë me çarçafë dhe batanije në një divan të fundosur. Mizat i fluturojnë sipër kokës. Kundërmon një erë myku në dhomë, qilimat janë të ndrydhur, nga tavani rrjedh nga shiu i madh dhe në dimër është shumë ftohtë i madh.
Mehmetajt jetojnë në një shtëpi në Pojan, një fshat në Shqipërinë Juglindore. Përreth ka fusha, një bari qëndron pranë kopesë së tij. Herë pas here shfaqen disa shtëpi, dy këlyshë të braktisur luajnë në një pikë karburanti. Qyteti tjetër më i madh, Korça, me veturë është larg 25 minuta.
Hydriu mban tuta me shumë vrima të vogla, ndërsa i mungojnë shumë dhëmbë. Ai jeton me nënën e tij 97-vjeçare Alime dhe motrën e tij të madhe, e cila ka probleme psikologjike dhe vështirë se flet më ndonjë fjalë. «Kam përshtypje se jetoj vetëm. Nuk mund të flas me askënd ”, thotë Mehmeti. Sytë e tij janë të lodhur, çdo ditë është e njëjtë si tjetra dhe ai vazhdon disi. Si fëmijë i saj, ai kujdeset për nënën e tij, kjo është traditë.
Kur lindi Hydri Mehmeti, Shqipëria ishte një diktaturë komuniste. Ai mundoi nëpër ara si bujk tërë jetën. Tani që po plaket vetë, nuk i ka mbetur asgjë. Ai nuk ka ndonjë tokë të vetën, vetëm disa pula para shtëpisë dhe shteti nuk interesohet për të, thotë ai. Në sistemin shëndetësor komunist nuk kishte pothuajse asnjë strukturë për njerëzit e moshuar, përqendrimi ishte tek nëna dhe fëmija. Që nga rënia e diktaturës në vitin 1990, strukturat shëndetësore dhe shoqërore të Shqipërisë për njerëzit e moshuar, duhej të ndërtoheshin nga fillimi.
Në të gjithë Shqipërinë ka vetëm gjashtë azile publike për të moshuarit me gjithsej 300 shtretër. Plus disa private, për njerëzit me para të mjaftueshme. Kjo është shumë pak: nga 2.8 milionë banorë, 600,000 janë mbi gjashtëdhjetë vjeç. Në vitet 1990, popullsia shqiptare ishte një nga më të rejat në Europë. Sot ajo është njëra nga ato që plaken më shpejt. Gratë kanë mesatarisht 1.37 fëmijë, që është shumë më poshtë se mesatarja e BE-së. Plakja është një problem në të gjithë Europën dhe pothuajse kudo ka shumë pak inferimerë për t’u kujdesur për të moshuarit. Në vende si Zvicra dhe Gjermania, politikanët flasin për një krizë të kujdesit afatgjatë. Për vite me radhë,ata kanë përdorur personel të huaj për të mbushur boshllëqet.
Kriza e përkujdesjes është një çështje perspektive, informon Shtegu.com. Zvicra ka shtatëmbëdhjetë infermiere të afta për një mijë banorë, në Shqipëri ka më pak se katër. Jo që cvendi nuk trajnon inferimerë, por mbi të gjitha, sepse të rinjtë po emigrojnë në masë. Që nga vitet `90, popullsia shqiptare është zvogëluar pa u ndalur. Gati 44,000 persona u larguan nga vendi vitin e kaluar, duke përfshirë shumë mjekë dhe infermierë.
Njerëzit e moshuar kanë mbetur pas, vetëm dhe të vetmuar. Një e katërta e atyre mbi moshën tetëdhjetëvjeçare, në një sondazh deklaruan se nuk kishin pasur asnjë kontakt të vetëm me njerëz të tjerë, gjatë një jave më parë. Është një problem që ekziston në shumë vende të jugut ku familjarët tradicionalisht kujdesen për të moshuarit: Çfarë ndodh me të moshuarit kur të rinjtë largohen masivisht? Po në një vend ku infermierët ndjekin kurse në mënyrë që të gjejnë një punë jashtë vendit sa më shpejt të jetë e mundur?
Marleen Van de Voorde
„Shumë do të kishin vdekur nëse nuk do t’i kishim sjellë në shtëpinë e të moshuarve“. Marleen Van de Voorde e thotë këtë pa cinizëm, ajo thjesht e njeh realitetin. Humanistja Belge – flokë gri, me veshje verore, sandale sportive – u është përkushtuar të moshuarve në Shqipëri për 25 vjet. Për çdo dimër, të paktën një herë ajo gjen dikë të ngrirë për vdekje në ndonjë apartament. Ajo qëndron përpara azilit të pensionit Kenedi, një ndërtesë e re në një kodër jashtë qytetit të Korçës. Fondacioni Kenedi është një organizatë protestante që ndihmon njerëzit në kufijtë e shoqërisë në Shqipëri. Financohet nga donacione nga kisha dhe individë privatë jashtë vendit. Infermieret e tyre vizitojnë të moshuarit e vetmuar në shtëpi, ata i lajnë, ua ndërrojnë pelenat, pastrojnë apartamente dhe ua kurojnë plagët. Për shembull plagë nga presioni. Kur njerëz si Alime Mehmeti qëndrojnë në të njëjtën pozitë për kaq shumë kohë, lëkura në mavijosje vdes. Plagët e thella hanë rrugën e tyre deri në muskuj ose kocka si kratere. Nekroza është emri i indeve të vdekura, të zeza.
Vazhdimin e këtij shkrimi tepër interesant mund ta ndiqni në gazetën woz.ch