Mentor Latifi është Ambasadori i Republikës së Kosovës në Zvicër dhe Lihtenshtajn: Gjatë vizitës, diplomati bisedon për rininë e tij në kantonin e Aargaut, delet e zeza dhe heronjtë e sportit
Mentor Latifi i pret mysafirët e tij në një pallat apartamentesh disi të rrënuar të viteve 1980 në lagjen Länggasse të Bernës. Flokët e tij të thinjura janë të stiluara në mënyrë perfekte, dhe 50-vjeçari kombinon kostumin e tij të qepur me syze plastike jeshile tërheqëse dhe një kravatë shumëngjyrëshe për të prishur me zgjuarsi pamjen e tij formale të biznesit. Ambasadori kosovar i përshëndet mysafirët e tij në gjermanishten zvicerane: „Grüeziwohl, 20 Minuten!“
„Kosovarë në Zvicër – Zviceranë në Kosovë“
Mentor Latifi është një ambasador me një sfond të pazakontë: ai ka lindur në vitin 1974 në Prishtinë, në Kosovën e sotme. Pasi situata për popullsinë shqiptare u përkeqësua në mënyrë dramatike dhe shkollat për shqiptarët e Kosovës u mbyllën, 17-vjeçari la atdheun e tij dhe iku në Zvicër me prindërit dhe dy motrat e tij më të vogla në vitin 1991.
Latifi i kaloi vitet e adoleshencës në Oftringen, Aargau, ndoqi shkollën e mesme në Zofingen dhe mori një diplomë universitare në administrim biznesi në Bazel – edhe pse nëna e tij donte që ai të studionte mjekësi dhe të bëhej mjek.
Në Kantonin e Aargaut, babai i tij duhej të mbijetonte me punë të ndryshme – pavarësisht trajnimit si inxhinier minierash dhe punësimit si profesor universiteti në atdheun e tij. Megjithatë, ambasadori mohon se kjo ishte e vështirë: „Njerëzit në Kosovë ishin shumë më keq se ne, dhe çdo gjë tjetër përveç kënaqësisë do të kishte qenë mosmirënjohëse. Nuk duhet të harroni se shumë kosovarë ikën në Zvicër në vitet 1990 për shkak të një situate emergjente të padurueshme, u mirëpritën këtu dhe iu dha një shans. I jap shumë merita këtij vendi për këtë – dhe bashkatdhetarëve të mi gjithashtu“.
Në vitin 2005, pavarësisht natyralizimit, Latifi vendosi të mos jetonte në Zvicër dhe u kthye në Kosovë: “Ikja ishte një vendim politik i marrë nga prindërit e mi në atë kohë dhe jo domosdoshmërisht i imi – kështu që kthimi nuk më la kurrë plotësisht, dhe kur takova bashkëshorten time aktuale në Kosovë, shfrytëzova rastin”.
Pas kthimit të tij, Latifi fillimisht punoi në një bankë kosovare përpara se të ndihmonte gjigantin farmaceutik zviceran Roche të ndërtonte biznesin e tij në Ballkan: “Kjo më lejoi të kombinoja dy realitetet e mia – një kosovar në Zvicër, një zviceran në Kosovë”.
Nga refugjat në ambasador – Një pasqyrë e diasporës kosovare
Për shkak të së kaluarës së tij dhe lidhjeve të tij me Zvicrën, Zyra e Presidentit iu afrua personalisht atij në lidhje me vendin e lirë në Bernë, transmeton portali Shtegu. “Por jeta në Prishtinë ishte mjaft e rehatshme që unë fillimisht ta refuzoja ofertën. Nuk doja t’i çrrënjosja fëmijët e mi sepse më kujtohej historia ime“, shpjegon Latifi.
Pas konsultimit me familjen e tij, ai e pranoi ofertën në maj 2024: „Rrethi është mbyllur: Fillova në Zvicër si refugjat dhe vite më vonë më lejuan të kthehesha si ambasador – kështu, zhvillimi i të gjithë diasporës kosovare, në një farë mënyre, pasqyrohet në CV-në time“.
Heronjtë e sportit si „ambasadorë sekretë“
Kosovarët në Zvicër janë „zhvilluar më tej, janë emancipuar dhe janë integruar mirë“ që nga vitet 1990, thekson Latifi. „Pas mbërritjes sonë, ne ishim delja e zezë në posterin e SVP – sot, shumë zviceranë kosovarë janë më ‚borgjezë‘ sesa politikanët e SVP të asaj kohe“, qesh ambasadori.
Latifi ia atribuon këtë zhvillim edhe sukseseve të heronjve të sportit me prejardhje kosovare: „Futbollistët si Milaim Rama, Valon Behrami, Xherdan Shaqiri dhe Granit Xhaka janë ambasadorët sekretë të diasporës dhe kanë hapur rrugën për këtë kthesë: Ata kanë treguar se kosovarët mund të arrijnë çdo gjë në Zvicër dhe se dikush mund të jetë edhe zviceran edhe kosovar. Së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, ata kanë dhënë gjithashtu një kontribut të rëndësishëm për t’i ndihmuar kosovarët të identifikohen më fort me Zvicrën“.
Si pjesë e punës së tij si ambasador, Latifi synon gjithashtu të avokojë për rritjen e transferimit të njohurive në Kosovë, veçanërisht nga kompanitë zvicerane të drejtuara nga kosovarë ose qytetarë zviceranë me rrënjë kosovare: „Për shembull, unë po luftoj që sistemi i arsimit të dyfishtë të replikohet – ai formon shtyllën kurrizore të ekonomisë zvicerane dhe do të ishte gjithashtu shumë efektiv në Kosovë“.
Në përgjithësi, Latifi thekson se atdheu i tij në Ballkan mund të mësojë shumë nga atdheu i tij në Alpe: „Gjithçka është perfekte në Zvicër – si i ri, kjo mund të më ketë shqetësuar pak, por ndërsa jam rritur, e vlerësoj edhe më shumë“.
Familja e tij është vendosur mirë edhe në Zvicër: „Vajzat e mia janë njohur shpejt me pjesën tjetër të botës në shkollë – ato mund të bisedojnë me miqtë e tyre në anglisht“. Fatkeqësisht, kjo do të thotë gjithashtu se ato po bëjnë më pak përparim në gjermanishten e tyre sesa do të donte ai.
Latifi pritet të shërbejë si ambasador në Zvicër deri në maj 2028 – pas së cilës ai planifikon të kthehet në Kosovë: „Gjithmonë duhet të dilni nga zona juaj e rehatisë. Kam pasur përvoja shumë pozitive me këtë dhe përpiqem t’i bind fëmijët e mi për këtë mantër“.
Katër pyetje për Mentor Latifin
Çfarë bëni në një të diel tipike?
Zakonisht ha mëngjes me familjen time dhe pastaj shkojmë në një udhëtim ditor në mënyrë që ata të mund ta njohin më mirë vendin: Deri tani, kemi parë disa vende të bukura, veçanërisht në Zvicrën frëngjishtfolëse! Planifikojmë të eksplorojmë së shpejti Kantonin e Tiçinos – familja ime do ta shijojë vërtet aromën mesdhetare të këtij rajoni me diell.
Cili është ushqimi juaj i preferuar?
Më pëlqen fondue. Madje mora me vete një tenxhere fondue në Prishtinë në vitin 2005. Kam organizuar mbrëmje fondue në restorantin e një miku herë pas here, dhe gjithmonë ka qenë një sukses i madh! Në kuzhinën lokale të Kosovës, flija është pjata ime e preferuar: Është një lloj lazanjeje kosovare, por pa mish – kështu që është perfekte edhe për vegjetarianët.
Kur e keni të vështirë të qëndroni diplomat?
Deri tani, në karrierën time të re diplomatike, kam arritur të qëndroj gjithmonë diplomat. Por jam gjithashtu me fat që vështirësitë ose krizat e mëdha janë shmangur deri më tani gjatë kohës sime si ambasador: marrëdhëniet midis Kosovës dhe Zvicrës janë për fat të mirë shumë të ngushta dhe miqësore – siç e tregoi edhe vizita shtetërore e presidentes kosovare në maj të këtij viti.
Çfarë ju mungon më shumë nga atdheu juaj?
Parku Gërmia: Me peizazhet e tij të harlisura, ai ofron kontrastin e përsosur me xhunglën prej betoni të qytetit, dhe takohesha atje disa herë në javë me një grup vrapuesish në shtigje në orën 6 të mëngjesit. Kjo gjithmonë garantonte një fillim energjik dhe të gëzuar të ditës.