Isabella është italo-marokene, Graniti është kosovar. Ata po ballafaqohen me shumë vështirësi dhe shpresojnë se do ta ndërtojnë të ardhmen e tyrer, përdrisa disa të afërm kundërshtojnë bashkimin e tyre
Isabella, 22 vjeçe dhe Granit, 23 vjeç, jetojnë në Gjenevë. Ajo punon për një kompani të specializuar në shërbimet e transportit. Ai është i punësuar në qendrën e kontrollit të Aeroportit në Gjenevë. Çifti i ri jeton prej dy vitesh në një lidhje, por jo pa pengesa. Isabella ka origjinë italiane dhe marokene, shkruan „Le Temps“, përcjell Shtegu.com. Nëse, shumë shpejt, i dashuri i saj Graniti shumë shpejt u pranua në gjirin e saj familjar, situata ishte shumë e ndryshme për vajzën. Ajo ende duhet të përballet me armiqësinë e vjehërrve të saj. Graniti është me origjinë kosovare dhe në kulturën e tij, martesa e përzier has në vështirësi të mëdha.
Isabella: Graniti dhe unë, ne e njohim njëri-tjetrin për më shumë se katër vite, por jo gjithmonë kemi qenë në një lidhje. Fillimisht, bëhej fjalë për një njohje të thjeshtë. Gjeneva është një qytet i vogël, kështu që unë e njihja me emër, pa e takuar kurrë atë. Nga tjetra anë, hera e parë që vërtet e pamë njeri-tjetrin ishte në Barcelonë (qeshet).
Graniti: Po, ka të drejtë! Unë isha për pushime me shoqen time më të mirë. Ne u takuam, ajo kishte biseduar me shoqen time, unë e kisha përshëndetur por nuk mora pjesë në bisedë. Në atë kohë, unë isha atje për të shijuar pushimin. Unë me të vërtetë nuk u kujdesa për të, edhe pse mendoja se ishte shumë e bukur. Pas kthimit në Gjenevë, takoheshim gjithnjë e më shpesh, u bëmë miq dhe përfunduam duke u bërë një çift dy vite më vonë.
I: Kjo është historia jonë e parë e vërtetë e dashurisë. Ishte një risi për ne të dy, kështu që donim t’i vendosnim gjerat në vend. Unë e prezantova Granitin te familja ime dhe ai u pranua shpejt. Prindërit e mi kanë shumë mendje të hapur, marrëdhënia jonë nuk ka qenë asnjëherë problem. Në fillim, ai gjithashtu më prezantoi te familja e tij, madje shkoja herë pas here në shtëpinë e tij. Kisha përshtypjen se prindërit e tij ishin pak a shumë indiferentë. Ne po jetojmë një marrëdhënie krejtësisht të ndryshme në marrëdhëniet tona me prindërit tanë.
G: Është e vërtetë që në fillim të historisë sonë, prindërit e mi nuk kishin vërtet problem me këtë.
I: Në të njëjtën kohë, ata ishin të bindur se kjo lidhje nuk do të zgjasë shumë.
G: Ndoshta po, por ata kurrë nuk më thanë. Unë përfundova ta kuptoja, sepse ata nuk e konsideruan këtë lidhje ashtu siç e ndjeja; Unë menjëherë doja të ndërtoja diçka serioze me Isabellën. Unë jam gjithashtu shumë afër familjes time, jam një djalë i babit e i mamit. Unë gjithmonë isha me ta. Sapo Isabella dhe unë u bëmë bashkë, pjesën më të madhe të kohës e kaloja me të. Filluan ta ndjejnë mungesën dhe ata i thanë vetvetes: „Por, kjo vajzë na e rrëmbeu djalin tonë“. Dhe kjo është ajo që i shqetësoi më shumë. Unë u edukova në këtë traditë ku familja ka një vend shumë të rëndësishëm, të gjithë jemi shumë afër. Në fakt, ata më fajësuan që jetoja sikur të isha i martuar me të. Në atë moment, nuk e di nëse fakti që po të ishte ajo shqiptare do të kishte ndryshuar diçka. Ishte vetëm një vajzë që rrëmbeu djalin e tyre.
I: Është e qartë se nëse do të kisha qenë shqiptare, situata do të kishte qenë më e thjeshtë, pasi një shqiptare e rritur në të njëjtën traditë nuk do ta kishte „rrëmbyer“ kurrë Granitin nga familja e tij dhe nuk do ta pranonte që ai të kalonte më pak kohë me të dashurit. Për fat të mirë jam myslimane, përndryshe vërtetë nuk do të kishte ndodhur.
G: E saktë. Në mendjen e tyre, një shqiptare nuk do të më kishte ndarë kurrë prej tyre, pasi ajo do të ndante kulturën tonë. Fakti që ne e praktikojmë të njëjtën fe, pa dyshim se është një avantazh. Nëse nuk do të kishte qenë kështu, prindërit e mi do të kishin qenë akoma shumë më të rreptë, madje do të më ndalonin ta shihja.
I: A do të kishe pranuar?
G: Në atë kohë, ndoshta po. Unë nuk e kisha të njëjtën dashuri dhe ndjenja sikurse sot. Babai im mund të më kishte përcaktuar ndonjë tjetër, unë do të preferoja ta bindja. Edhe nëse për mua, origjina ose feja nuk e përcakton një person, prindërit e mi kanë një vizion tjetër për gjerat. Është shumë e ndërlikuar të qasesh në këtë lloj teme me ta. Veçanërisht, babai im është një arrë vërtetë e fortë.
I: Unë e konfirmoj, babai i tij madje më tremb ndonjëherë (qeshet). Ajo që është e vështirë për mua është se jam rritur në një familje tejet të hapur, në të cilën mund të adresoheshin të gjitha subjektet. Prindërit e Granitit janë krejt të kundërt. Është super zhgënjyese. Unë jam aq e mirë në marrëdhëniet e mia sa do të doja të ishte e njëjta gjë me familjen e tij. Unë gjithmonë e imagjinoja veten të isha me të dashurin tim, vjehrrinë time, për të ndarë momente të veçanta me vjehrrën. Dhe ndonjëherë, i them vetes se kurrë nuk do të jem në gjendje ta përjetoj atë. Për familjen time, më së miri është një grua shqiptare për një burrë shqiptar
G: Në kulturën time, në përgjithësi, ne nuk mund ta ndërpresim traditën. Ju nuk mund të martoheni me ndonjë grua tjetër përveç se një shqiptare. Për familjen time, kurrë nuk do të jetë më mirë se një grua shqiptare – për një burrë shqiptar. Pranimi ndonjëherë është më i lehtë kur, për shembull, janë në pyetje disa fëmijë. Disa prindër janë më tolerantë dhe mund të pranojnë që një nga djemtë e tyre ose një nga vajzat e tyre kanë zgjedhur një grua ose një burrë nga një origjinë tjetër. Unë kam një motër, por unë jam djali i vetëm në shtëpi. Kështu që është e pamundur që babai im të pranojë që djali i tij i vetëm nuk është me një shqiptare.
I: Unë kurrë nuk shkoj në shtëpinë e tij, ai vjen gjithmonë në shtëpinë time. Megjithatë, unë ndjehem shumë mirë me disa nga anëtarët e familjes së tij. Kushërinjtë e tij ndonjëherë më përshtaten për ngjarje familjare. Kohët e fundit më ftuan në ditëlindjen e një prej kushërinjve të tij, ishin dy vite që nuk i kisha parë prindërit e tij. Unë shkova në këtë përvjetor, nuk dija ku të qëndroja. Unë dikur isha në Kosovë me të dhe nëna e tij më dha shumë ide se si të vishem. Por kur isha me kushërinjtë e saj në Moldavi, gjithçka po shkonte shumë mirë, u ndjeva e integruar.
G: Babai im është një person shumë i respektuar në Kosovë, i cili ka kontrbuar shumë në familjen e tij. Në mentalitetin e atjeshëm, po të merret vesh se djali i tij ka zgjedhur një grua tjetër që nuk është shqiptare, është një turp i madh. Është një çështje e reputacionit, sikur ta çnderoja familjen. Unë mendoj se nëse do të kisha tre vëllezër, prindërit e mi do i jepnin më pak rëndësi gjithë kësaj. Isabella gjithmonë më fajëson që nuk kam bërë asgjë për të ndryshuar gjerat, por unë mendoj se nuk do të kisha asnjë ndikim të vërtetë. Nuk mund ta ndryshoj babanë brenda natës, është e pamundur. Ai është vërtet kokëfortë dhe ka qenë gjithmonë kështu, pai, ai e di atë që dëshiron, ai e di se në çfarë drejtimi është duke shkuar.
I: Situata është shumë e dhimbshme për prindërit e mi. Nëna ime shpesh thotë: „Vajza ime ka gjithçka që duhet dhe ajo nuk pranohet në familjen e tij“. Ajo tashmë ka provuar të flasë me Granitin dhe të sugjerojë që të organizojë ndonjë drekë në mënyrë që familjet tona të mund të takohen. Por një situatë e tillë duket e paimagjinueshme.
G: Tashmë kam provuar të flas me prindërit, sidomos me babain, por situata nuk ka ndryshuar shumë. Nuk do t`ia lë rastit. Ajo që i them shpesh Isabellës është se ajo nuk duhet të presë që brenda natës të vijë dhe të hajë qetësisht në shtëpi. Nuk është e lehtë, sepse nëse prindërit e mi konsiderojnë se unë dështova në një moment të jetës sime, gjithçka do të kthehet përsëri në historinë tonë të dashurisë, ashtu sikur kur hoqa dorë nga ushtria. Në kulturën tonë, kjo është ajo që ju bën njeri. Nuk doja të shkoja atje dhe fillova lidhjen time me Isabellën. Kështu që unë dezertova pas disa ditësh …
I: Dhe ai erdhi të jetojë në shtëpinë time në fshehtësi!
G: Prindërit e mi më në fund e zbuluan. Sigurisht, faji ra mbi Isabellën. Për shkak të saj e bëra këtë kundërshtim të tmerrshëm, për shkak të saj që kisha ndryshuar. Prindërit e mi atëherë zyrtarisht ma ndaluan ta shoh atë. Unë përfundova duke u plasaritur dhe duke e lënë atë.
I: Në atë moment, kam hezituar të shkoj në shtëpi për të biseduar me ta, atëherë hoqa dorë. Sidoqoftë, kisha ndjenjën sikur ata nuk do të më marrin seriozisht,. Meqenëse nuk jam ndjehem rehat me ta, unë shkoj, në rastin më të mirë, sikur një vajzë shumë e turpshme që nuk flet fare. Për ca kohë, madje kam menduar për të mësuar gjuhën shqipe për t’iu afruar atyre.
G: (qeshet) Është e vërtetë që po të flisje shqip, do të kishte ndryshuar gjithçka. Ata do ta kishin kuptuar këtë si një shenjë respekti dhe integriteti.
I: Mirë, por mësoje edhe ti arabishten! Të gjitha kulturat në këtë tokë duhet të përshtaten me kërkesat e kosovarëve dhe shqiptarëve, ndërsa ata nuk bëjnë asnjë përpjekje! (Qeshet).
G: Në kulturën shqiptare, kur një grua martohet me një burrë, ai bëhet shef i familjes. Është pak e çmendur të mendosh kështu. Le të themi që unë do të ndryshoj diçka për të ose se do të filloj ta mësoj gjuhën e saj, edhe nëse prindërit e mi do ta pranonin. Do të ishte e mjaftueshme që një anëtar tjetër i familjes ta kritikojë atë dhe gjithçka do të vihej në diskutim. Gjithçka është çështje nderi dhe reputacioni.
I: Por nëse nuk e ke kurrë miratimin e prindërve tuaj,a nuk do të martohesh me mua?
G: Po! Unë jam duke shpresuar se ata do të ndryshojnë mendimin. E di që me ty dua ta vazhdoj jetën time. Por, e di gjithashtu që nuk do t`ia kthej familjes shpinën.
________________________________________
Shifrat e çifeteve të përzier
Në Zvicër, numri i martesave të përziera po rritet nga viti në vit. Në vitin 2016, ata përfaqësonin më shumë se një e treta e bashkimeve (15.100). Gratë dhe burrat zviceranë zgjedhin para së gjithash partnerët europianë: gjermanët, italianët, kosovarët ose francezët.
Sipas Zyrës Federale të Statistikave, shkalla e personave të martuar që jetojnë në një çift – ose në një familje të përzier – është rreth 10 për qind. Pothuajse 5 për qind e zviceranëve të lindur në Zvicër janë të martuar me një shtetas të huaj.
Zviceranët e lindur jashtë më me dëshirë martohen dy herë më shpesh me të huajt sesa me zviceranët e lindur në Zvicër (58 për qind krahasuar me 23 për qind).