21:11:27 2019-02-19
Në momentin që Xheni Karaj është angazhuar spontanisht në televizion për homoseksualët dhe lesbiket, ajo është bërë e njohur në Shqipëri. Shpesh është sulmuar – por gjithashtu eështë bërë e njohur.
Xheni Karajt iu dashtën vetëm disa fjali në maj të vitit 2012, për t’u bërë një emër i njohur në Shqipëri. Asak mbrëmje, në Televizionin Klan po emetohej debati „Opinion“. Tema: „Parada pro gay dhe kundershtarët“. I ftuar është, ndër të tjera, politikani konservator shqiptar i krahut të djathtë Murat Basha, ai është paraqitur si mbrojtës i vlerave konservatore. Rreth tij: kundërshtarët dhe mbrojtësit e homoseksualitetit. Basha është i ulur në një studio të ndritshme e të bardhë televizive, në dysheme është e ndezur logoja e shout. Sa më gjatë të zgjasë programi, aq më shumë Basha bëhet i zemëruar. Në audiencë ulet Xheni Karaj, 27-vjeçare, lesbike. Në një moment ajo është ngopur. „Mendova, nëse nuk them asgjë tani, nuk do të them asnjëherë“, thotë ajo për „Tagesspiegel“, transmeton Shtegu.com. Karaj përgjigjet, merr mikrofonin. Të gjitha kamerat dhe sytë e 85 për qind të audiencës shqiptare janë fokusuar në këtë moment tek ajo.
Të paktën që nga kjo mbrëmje, Xheni Karaj në Shqipëri konsiderohet si një pionier i lëvizjes LGBT. Të gjithë në Tiranë e njohin fytyrën e saj: „Shikoni, kjo është lesbikja nga televizioni“. Nga armiqësia në njohje, ajo ka mësuar gjithçka.
Tre vite më parë, Karaj kishte bashkuar forcat me një numër miqsh për të nisur Aleancën kundër diskriminimit të LGBT. OJQ-ja është e angazhuar për të drejtat e personave lesbike, homoseksualë dhe transeksualë – persona që sot ende shpesh fshihen në Shqipëri.
Në një rrugë jo të frekuentuar në qendër të qytetit, qëndron zemra e Aleancës. Pas një porte të thjeshtë hekuri blu, e rrethuar nga blloqe të banesave dhe dyqaneve të riparimit të makinave, që nga viti 2011 ka pasur një strehë për ata që kërkojnë strehim. Një përzierje e zyrës dhe dhomës ditore, mbishkrime në oborr, portrete të transvestitave në mure, flamuj ylberë në qoshe, fletushka, postere, mbetjet e paradës së krenarisë vitin e kaluar.
Deri në vitin 1995, seksi me gjininë e njëjtë në Shqipëri është dënuar me dhjetë vite burg, transmeton Shtegu.com. Që atëherë ai është lejuar në letër, por në realitet tema është ende tabu për shumë persona. Fakti që Shqipëria ka qenë një nga vendet e pakta në Evropë që nga viti 2010, që ndalon ligjërisht diskriminimin e bazuar në identitetin gjinor, nuk e ndryshon këtë. Megjithatë, ligji konsiderohet një koncesion politik për në BE dhe jo si rezultat i ndryshimeve shoqërore. Homofobia është ende e përditshme. Sot Karaj qëndron për orientimin seksual të saj. Por edhe asaj i janë dashur shumë vite që të guxonte të bëhej ajo që është.
Karaj tani është një mysafir i shpeshtë në shfaqjet e diskutimeve dhe në konferenca. Duket e ashpër, por edhe e zbutur dhe vetveten e quan „të konsumuar“. Ajo do të donte t’i linte të tjerët të flisnin për lëvizjen LGBT, por edhe pse situata është më e ndryshme sot se sa ishte dhjetë vjet më parë, ka ende pak që duan të zbulojnë identitetin e tyre në kamera. Shumë e madhe është frika e reagimeve jashtë flluskës së vogël që Karaj krijoi me Aleancën LGBT në Tiranë.
Në Aleancë, anëtarët e planit të lëvizjes krenohen dhe protestojnë, organizojnë punëtori dhe mbrëmje filmike, japin këshillime psikologjike, ose thjesht ulen së bashku duke e ditur se nuk janë vetëm, njofton Shtegu.com. Duke folur me ta për jetën në Shqipëri, shpesh haset sarkazëm cinik, shumë njerëz duan të largohen nga vendi, të ndjehen të burgosur ose të diskriminuar. Situata në Tiranë është ende një parajsë në krahasim me pjesën tjetër të Shqipërisë: „Ferri është jashtë Tiranës“, thotë Karaj.
Megjithatë, shumë gjëra kanë ndryshuar, madje edhe jashtë flluskës. Gay paradën me bi$ikleta Karaj e përshkruan si një nga momentet më të lumtura në jetën e saj. Vetëm një pjesë e vogël e njerëzve, në shiun e rrëkeshëm të vitit 2010, zbritën në bulevardin e madh Dëshmorët e Kombit në kryeqytetin shqiptar, të mbështjellur me mantela plastikë dhe flamuj ylberë. Nga diku fluturonin fishekzajrret, por ata vazhduan të vozisnin.
Një film do të shfaqet kësaj mbrëmje në dhomën e gjallë e të mobiluar në mënyrë të përkohshme të qendrës Aleanca. Sallat prej lëkure, të imta, të kuqe, përkulen nën peshën e një duzine njerëzish të mirë, të vendosur në tavolinë, pako gjysmë të zbrazëta të picave, ajri është i ndotur, njofton Shtegu.com. Në kanavacë, e cila varet pak në mënyrë të pjerrët në një qëndrim kartash para lavamanit, emetohet dokumentari „SkaNdal“ nga viti 2014 për lëvizjen LGBT në Shqipëri.
Filmi është kult në skenë, shumica në dhomë e kanë parë disa herë. Atmosfera të përkujton një lojë futbolli, ngjarjet në ekran përmbajnë diskutime të nxehta. Xheni Karaj vjen në mes të dhomës, por zhduket menjëherë. Shfaqja e bisedimeve të saj që paraqiten gjashtë vite më parë, janë pjesë e dokumentarit. Kur Murat Basha shfaqet në ekran, politikan homofobik i cili tha se do të xhironte djalin e tij, nëse ai ishte homoseksual, gjendja shpirtërore nxehet. Fyerjet dhe kanaçet bosh të pepsit fluturojnë në drejtim të ekranit, Murat Basha goditet në kokë.
Karaj vjen përsëri në dhomë. Duartrokitjet që pasojnë janë të stuhishme dhe plot vlerësim. Që nga mbrëmja e shfaqjes së bisedave kanë kaluar gjashtë vite, disa nga personat në dhomë atëbotë gjithashtu ishin ulur në audiencë. Por Karaj i rezistoi dhe askush nuk e harroi atë.